17 augustus 2026

Dag van:

Ik hoef toch niet meteen te beginnen...?

Dat spreek ik mezelf zachtjes toe, terwijl ik nog heerlijk in bed lig....

Ik mag best nog eventjes blijven liggen…

Héél eventjes maar....

Want het is tenslotte een semi-vakantie/werkdag....

En als ik nou precies één semi blijf liggen, dan heb ik toch nog een ietsepietsie vakantiegevoel....?

Klinkt volkomen logisch....

Tenminste… in mijn hoofd....

Want zo werkt het natuurlijk helemaal niet....

Mijn lichaam ligt nog keurig horizontaal, maar mijn hoofd is allang op school....

Die is inmiddels bezig met overdrachtsformats, aanvraagformulieren, mailtjes, roosters, lijstjes, nog meer lijstjes....

En waarschijnlijk ergens tussendoor ook nog een formulier om aan te vragen dat ik een formulier mag aanvragen....

En terwijl ik mezelf nog probeer wijs te maken dat ik écht nog vijf minuutjes mag blijven liggen, zie ik in gedachten al een complete werkdag voorbijtrekken....

Mijn vakantiegevoel kijkt me vanaf het nachtkastje een beetje beteuterd aan....

"Nou" vraagt het.....

"Wat nou"....?

"Je zou mij toch nog even vasthouden"....?

"Ja…"

"En"...?

"Sorry.....mijn hoofd heeft het werk al opgestart"....

Dus daar lig ik dan...

Lichamelijk nog op vakantie...

Mentaal al drie vergaderingen verder...

En ergens tussen nog heel even blijven liggen en waar ligt mijn telefoon is de semi-vakantie officieel voorbij...

Conclusie van deze ochtend: een semi-vakantie/werkdag bestaat blijkbaar alleen op papier....

In je hoofd begint het werk gewoon zodra je wakker wordt....

En daar helpt geen enkele extra semi tegen....

En zo zat ik even later — na een bak koffie,

want dat dan weer wél — achter mijn werklaptop...

Vijf weken had dat ding werkeloos liggen wachten...

En kijk nou toch…

Hij doet het nog...!

Dat is wel eens anders geweest...

Dan was ineens mijn intranet-icoontje verdwenen, was mijn wachtwoord verlopen, wilde het ding niet opstarten of had mijn laptop blijkbaar besloten dat vakantie voor hem ook betekende dat hij helemaal niets meer hoefde te doen...

Maar vandaag..?

Tuurlijk, vandaag doet-ie het gewoon...

Alsof er helemaal niets gebeurd is...

En eigenlijk is het best lekker om alles weer eens rustig op een rijtje te zetten...

Eerst het smoelenboek...

Dat vind ik altijd wel een fijne...

Even al die koppies bekijken en bedenken wie straks bij welke kleuter hoort...

Zo krijg ik meteen weer een beetje een beeld van het wel een wee van mijn leerlingen voor het nieuwe schooljaar...

Daarna de portfolioformats maar bij elkaar gezet...

In keurige themamapjes...

Ja ja... ik kan wel gestructureerd zijn...

Aanvraagformulieren gezocht en ook maar meteen opgeborgen in alweer mapjes...

Overdrachtsformulier in elkaar geflanst...

Rooster erbij...

En zo schrijf ik het hier natuurlijk allemaal heel snel op…

Want tussen “even alles op een rijtje zetten” en “zo, dat staat weer netjes” zit in werkelijkheid gewoon een flinke hoeveelheid tijd...

Maar uiteindelijk heb ik alles redelijk op orde wanneer Willem thuiskomt van twee vergaderingen in zijn kerk...

En dan verandert de dag ineens van werkmodus naar Borre-modus...

“Zeg Willem… zou je het crematorium niet eens kunnen bellen....? 

Even vragen of de betaling is overgekomen en of Borres as al vervoerd wordt”...?

Ik zie het gezicht van Willem veranderen zodra ik zijn naam noem....

Borre, het doet nog steeds pijn...

Maar het is gek…

Zijn naam brengt niet alleen verdriet....het brengt hem ook even terug...

Heel even is hij er weer....

In onze woorden, in onze gedachten....

In dat kleine glimlachje dat ondanks alles verschijnt...

En ja hoor, de betaling is gelukt....

Borres as wordt vandaag naar de dierenartspraktijk gebracht...

“Straks hebben we Borre weer thuis”....

En dan gaat er een tijdje overheen...

“Zeg Willem… zou je de dierenartspraktijk niet even kunnen bellen om te vragen of de vervoerders de as inmiddels gebracht hebben”...?

Willem veert op....

“Ach ja… natuurlijk”...!

Hij belt....

En…ja hoor, de urn is er...

Ik heb nog nooit iemand zo snel zijn sokken en schoenen zien aantrekken...

Binnen een paar seconden vliegt Willem de deur uit...

Nog geen drie kwartier later komt hij thuis....

Met een grote doos in zijn handen....

“Ik moest wel huilen hoor"…

Even is het stil....

“En de buren waren zo lief toen ik net aankwam”...

Hij kijkt naar de doos....

“Het moet wel een grote urn zijn hè....hoe groot zou die zijn”....?

Voorzichtig zet hij de doos op zijn stoel...

Nog voorzichtiger maakt hij hem open...

En dan:....

“Wow"…

Hij kijkt naar het hart....

“Wat mooi"…

Maar dan komt de twijfel....

“Ik kan niet bij Borre, Wampie”....

Ik begrijp precies wat hij bedoelt....

Bij Bikkel zit de as in een doorzichtig zakje in het blik, waardoor het allemaal wat tastbaarder was....

Maar dit is anders....

In dit hart zit de as rechtstreeks onderin...

Er zit een soort dop onder, zoals bij een spaarvarken...

Dat hart voor Willem niet zomaar een hart....het moet een verbinding worden....

Iets waardoor hij voelt:....

Borre is niet weg....Borre is hier...

Hij legt zijn hand op het hart...

Heel voorzichtig...

Alsof hij bang is dat zelfs het aanraken te veel kan zijn....

“Dit voelt ook goed, Wampie”....

En juist dat zinnetje raakt mij...

Omdat ik weet dat hij het hart nodig heeft...

Niet alleen als urn, maar als iets van Borre...

“Er moet alleen nog iets bij,” zegt hij...

“Een foto of zo”...

Dus ik ga zoeken....

Een foto in glas...?

Een foto op hout...?

En dan zie ik een lampje...

Een ledlamp met een foto en tekst....

Ik upload de mooiste foto van Willem en Borre samen....

Een foto waarin je bijna kunt zien hoeveel ze van elkaar hielden....

En ik bestel hem....

Willem is verguld met het idee...

En vooruit…ik bestel ook nog een paar sokken met Borres foto erop....

Die houd ik nog even geheim.

Want als hij straks zijn schoenen aantrekt met Borre op zijn sokken, kan ik natuurlijk onmogelijk níét zeggen:

“Zo… nu kun je tenminste geen stap meer zetten zonder Borre”...

Maar dat moment komt later...

Want Willem is alweer naar een vergadering....

Iets met een fusie van de Liemerse kerken of zoiets...

Belangrijk in ieder geval...

En ik..?

Ik zit heerlijk in mijn stoel....

Met mijn semi werkdag achter de rug, mag ik nu nog even semi vakantie vieren...

Mijn vakantiegevoel nog ergens tegen de rugleuning en de beentjes omhoog...

En ik, die normaal gesproken een film kijken ongeveer net zo aantrekkelijk vindt als een vergadering op maandagochtend, kom zomaar een speelfilm tegen op tv...

'Marry Me'....

Een Amerikaanse romantische komedie uit 2022 met Jennifer Lopez...

Een wereldster die ontdekt dat haar partner vreemdgaat en vervolgens, midden voor een uitzinnig publiek, besluit te trouwen met een wildvreemde man uit dat publiek...

Een gewone leraar...

Twee totaal verschillende werelden....

En toch…

Ze vinden elkaar...

Niet omdat alles perfect is, maar juist omdat ze elkaar langzaam leren zien...

En ergens zit ik daar ineens met een brok in mijn keel...

Ik die nooit films uitkijkt....

Die meestal na twintig minuten denkt: nou, ik weet het wel.... doorzappen...!!!

Maar deze kijk ik helemaal uit...

En het ontroert me...

Misschien omdat het vandaag ook een beetje daarover ging....

Over mensen die elkaar vasthouden...

Over liefde die soms pijn doet...

Over afscheid nemen en toch proberen iemand dichtbij te houden...

Over een hart dat niet alleen een urn is...

Over een foto die straks licht geeft...

Over een paar sokken die nog stiekem even geheim blijven...

En over een man die, zodra hij de naam van zijn hond hoort, even weer helemaal opveert...

Dus ja…

Het was een vreemde dag...

Een beetje werk...

Een beetje vakantie...

Een beetje Borre...

Een beetje tranen...

Een beetje lachen...

Een beetje film...

En heel veel liefde.

Een echte hinkeldepinkeldag dus...

Van het ene been op het andere...

Van laptop naar urn...

Van werk naar Borre...

Van verdriet naar een glimlach...

Van vakantiegevoel naar schoolhoofd....

Niet netjes in één vakje maar gewoon een beetje van alles.....

16 augustus 2026

Dag van: 

Niks doen… en toch heel veel voelen...

Kijk ze nou toch liggen daar op die kraam…

Vier van mijn zeven gehaakte Rescue Cats zijn er nog over.....

Drie zijn er inmiddels de afgelopen week al verkocht.....

En ze pronken op allerlei Kos- en Rescue-apps en sites, tussen al die andere leuke, zelfgemaakte spulletjes.....

Drie katten heb ik inmiddels kunnen helpen.... 

Voornamelijk met gebitsverzorging.....

En daar word ik dus écht blij van....

Want ineens is zo’n gehaakt beestje niet alleen een leuk hebbedingetje, maar heeft het ergens op Kos een echt dier een beetje geholpen....

Dat maakt haken toch nét even leuker....

Vanmorgen had ik me voorgenomen om op mijn laatste vakantiedag helemaal niets te doen....

Want volgende week zijn het alweer van die semi vakantiedagen.....

Dagen gevuld met administratieve dingen voor school, terugkomdagen waarin de klas inrichten, vergaderingen en oudergesprekken centraal staan....

Dan uiteindelijk nog een weekend waarin je jezelf weer langzaam in je werkritme moet zien te krijgen....

Willem preekt vandaag in Drachten....

Tjonge… wat was die vroeg op....

Het is toch al gauw een kleine twee uur rijden daarheen....

Zelf blijf ik nog lekker liggen....

Een beetje doezelen, een beetje slapen en vooral heel veel rare dromen....

Onder andere dat de school in brand stond.... 

Mijn onderbewuste heeft blijkbaar ook alweer besloten dat het bijna tijd is om aan het werk te gaan......

Als ik uiteindelijk opsta en Willems werk/slaapkamer binnenloop, blijf ik even vertederd staan....

Boven op zijn bed ligt zijn clownskoffer....

De grote schoenen, rare petjes, pruiken, een enorme bril, strikjes, en nog veel meer van die typische Willem- clown Falo-dingetjes....

En ik denk: het is eigenlijk maar goed dat hij vandaag op pad is....even afleiding.

Even niet thuis waar werkelijk alles nog aan Borre doet denken....voelen....herinneren....ruiken...

Al zal het thuiskomen straks ongetwijfeld weer even lastig zijn....

Want er is één snuit minder tegen het raam....

En die ene snuit stond altijd vooraan...

Borre was tenslotte de leider.....daar zorgde hij wel voor....

Mijn voornemen om niets te doen bestaat uiteindelijk uit online woordspelletjes spelen.....

En eerlijk gezegd vind ik dat heerlijk.....

Mijn brein blijft bezig en alert...

En natuurlijk scroll ik ook wat door sociale media...

En dan merk je toch dat je al veel meer met je werk bezig bent dan je dacht...

Ik zie ineens een enorm groot poppenhuis voorbij komen in een weggeefhoek in de buurt....

Dát zou gaaf zijn voor ons eerste thema van het nieuwe schooljaar: verhuizen/mijn huis....

Ik schrijf me meteen in...

Straks wordt er geloot tussen alle inschrijvers....

Snel app ik ook een paar collega's, zo hebben we maar liefst vier kansen...

En dan scroll ik verder...

Een psychotherapeute verschijnt in beeld....

Waarom je juist bij zo’n filmpje ineens stopt met scrollen, terwijl er duizenden andere dingen voorbij komen… ik weet het niet...

Misschien is dat inderdaad zoiets uit je on(der)bewuste, of de kelder van de flat, zoals Willem het altijd noemt....

Er wordt gesproken over kenmerken die je als emotioneel verwaarloosd kind kunt ontwikkelen en die je later, als volwassene, nog met je mee kunt dragen...

Hmmm…

Toch maar even verder kijken...

De meeste dingen voelen niet echt als traumatisch....

Ze voelen eigenlijk gewoon als: “zo ben ik nu eenmaal”....

En dan komen de acht punten...

1. Je verontschuldigt je voor het hebben van behoeften, omdat je hebt geleerd dat die lastig waren.

2. Je wordt de emotionele steun voor iedereen om je heen, terwijl je zelf in stilte worstelt.

3. Je denkt te veel na over elk appje, elk gesprek en elke gezichtsuitdrukking, overtuigd dat jij iets verkeerd hebt gedaan.

4. Je voelt je schuldig als je nee zegt, zelfs als je volledig uitgeput bent.

5. Je verlangt naar diepe liefde, maar duwt mensen weg zodra je je kwetsbaar voelt.

6. Je weet niet goed wat jij wilt, omdat je je hele leven bent geworden wie anderen nodig hadden dat je was.

7. Je blijft maar presteren, presteren en presteren… in de hoop dat je je op een dag eindelijk ‘goed genoeg’ zult voelen.

8. Je zegt tegen jezelf: ‘Anderen hadden het veel erger.’ En daarmee bagatelliseer je je eigen pijn.

En dan zegt ze:

“Misschien herken je jezelf in één van deze acht”...

Ik denk:

In één van de acht....?

Ik herken mezelf in alle acht.....

En vervolgens doe ik natuurlijk precies wat er bij punt acht staat....

Ach… zo erg was mijn jeugd toch niet....

Er waren ook goede dingen...

Ik heb het overleefd...

Anderen hadden/hebben het vast veel erger...

En precies op dat moment besef ik dat ik dus mijn eigen pijn aan het bagatelliseren ben...

Misschien is dát juist waarom emotionele verwaarlozing zo moeilijk te herkennen is...

Het gaat namelijk niet alleen om wat er wél gebeurde....

Het gaat misschien nog wel veel meer om wat er ontbrak....

Niet leren dat jouw gevoelens er óók mochten zijn....

Niet leren dat je behoeften niet lastig zijn....

Niet altijd hoeven presteren om gezien of gewaardeerd te worden...

En luxe of rijkdom compenseert dat niet....

Dat soort patronen verdwijnen blijkbaar ook niet vanzelf wanneer je volwassen wordt...

Ze reizen met je mee...

In je relaties, in je werk, in de manier waarop je voor anderen zorgt....

En vooral in de manier waarop je naar jezelf kijkt....

En ja…als je inmiddels 66 bent, heb je natuurlijk al heel wat jaren gehad om over jezelf na te denken....

Ik heb inmiddels heel wat zelfreflectie maar aanleiding van de gevolgen ervan, achter de rug....

Heel wat inzichten opgedaan...

Heel wat patronen leren herkennen...

En misschien is het mooie wel dat wat er nog resteert, blijkbaar ook af te leren is...

Dus wat doe ik...?

Ik download haar gratis e-book...

Klinkt mooier dan het is, want natuurlijk zit daar uiteindelijk een verdienmodel achter.... En eerlijk gezegd snap ik dat ook nog wel....

Ik krijg een aantal A4'tjes met vragen, verdeeld over zes categorieën...

Aan de hand van je antwoorden kun je hart bellen en kan zij je vervolgens verder helpen....

Slim gedaan, Monique Daal.....

Gelukkig heb ik zelf ooit ook nog een aantal jaren psychologie gestudeerd....

Tot ik op een gegeven moment merkte dat ik in werkelijk iedereen een probleemgeval begon te zien…toen ben ik maar gestopt na drie jaar....

Maar met die kennis, en vooral met mijn eigen ervaringen en de inzichten die ik in de loop der jaren heb verzameld, neem ik de vragen eens rustig door....

Sommige vragen schuif ik aan de kant...

Andere blijven hangen...

Die raken blijkbaar toch nog ergens iets...

En eigenlijk ben ik na afloop best een beetje trots...

Trots op waar ik inmiddels sta...

Want ja… misschien is er nog wat te leren...

Misschien zijn er nog wat patronen die anders mogen...

Maar er voor een ander zijn, is heus niet altijd verkeerd...

Zorgen voor anderen is niet meer automatisch mezelf wegcijferen...

En ergens geeft het me ook een warm gevoel wanneer ik besef dat ik in mijn relatie toch een vorm van vertrouwen heb gevonden...

Dat ik me kwetsbaar mág voelen...

Dat er ruimte is voor verdriet...

Voor mijn eigen manier van verwerken...

En dat Willem en ik elkaar daarin blijkbaar steeds weer weten te vinden...

De vragen die ik onbeantwoord laat, mogen voorlopig gewoon ergens in een laatje van mijn hoofd blijven liggen...

Ze geven stof tot nadenken...

En misschien is dat voorlopig genoeg...

Daarna ga ik weer lekker verder met mijn woordspelletjes...

En ik bedenk me: als dit niets doen is…dan is dat eigenlijk best lekker...

Om vijf uur is Willem thuis...

Ook hij heeft een zinvolle dag gehad...

Zinvol door juist wél iets te doen...

Hij heeft gepreekt over humor en daarna heel lang gefilosofeerd bij zijn theologische nestor thuis...

En bijzonder genoeg ging het tijdens dat bezoek óók deels over hun gezinslevens waarbinnen ze allebei zijn opgegroeid...

Dus ja…

Willem en ik hebben de avond buiten in ons tuintje aan het water genoeg te bespreken gehad....

En natuurlijk is daar bij thuiskomst ook weer die kleine, venijnige pijnprikkel....

De gemiste neus tegen het raam van het halletje....en zodra Willem de honden eten

geeft, zijn ze er weer....

Die lege plek...

Die afwezigheid...

Die stilte waar eerst een Borre stond...

Rouw is nog rauw...

Dat blijft voorlopig gewoon zo...

Maar misschien zit er juist daarin ook iets moois.

Tja.... en het mooie van nu is dat we elkaar in ieder geval alle emotionele ruimte geven die we nodig hebben....

De dag sluiten we af met samen Tatort kijken en.......

JA IK BEN UITGELOOT.... IK HEB HET POPPEN HUIS....!!!!!

15 augustus 2026

Dag van:

15 augustus...

Ik noem het altijd een beetje de vergeten oorlogsherdenking....

Althans... toen ik klein was, voelde het voor mij zeker zo....

Mijn moeder liep op deze dag stil door het huis......

Stil, geagiteerd, prikkelbaar.....

Het was de dag van de herdenking van het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederlanden en van alle slachtoffers van de Japanse bezetting in voormalig Nederlands-Indië.....

Zo officieel noemden wij het thuis natuurlijk niet...

Wij hadden het over het einde van de gruwel van de Jappenkampen....

In die tijd waren de herdenkingen nog lang niet zo uitgebreid als tegenwoordig.....

De meeste aandacht ging naar 4 mei....

Alsof die oorlog belangrijker was....

Alsof dat wat er in Nederlands-Indië was gebeurd minder erg was....

Maar hoe praat je eigenlijk over erger, vreselijker of vreselijkst als het over oorlog gaat....?

Mijn moeder voelde zich op deze dag niet gezien....

Zeker omdat mijn vader altijd refereerde aan zijn twee wereldoorlogen....

De eerste maakte hij mee als zevenjarig jongetje....mijn moeder was toen nog niet eens geboren....

De tweede toen hij 38 was....

Ze vertelden er bijna nooit over....

Heel soms flarden maar nooit de details....

Maar oh... wat kon je het voelen...

En wat hadden ze allebei trauma's overgehouden aan die oorlogen....

Trauma's die nooit verwerkt werden....

Er was geen begeleiding....geen therapie...geen ruimte om erover te praten.... Je moest door.....gewoon door.... met de wederopbouw....

Mijn zus en ik merkten de nasleep en de gevolgen maar al te goed....

Onze jeugd is erdoor getekend....

Onze relatie... of misschien juist het ontbreken daarvan... is erdoor getekend....

Ik ben daar later, toen ik ouder was, ontzettend boos om geweest....

Boos op de oorlogen....

Boos op mijn ouders....

En zeker ook boos omdat de gevolgen van hún jeugd vervolgens weer gevolgen hadden voor míjn leven....

Tot ik op mijn 42e besloot de cirkel te doorbreken....

En ik zeg het altijd: een mens is nooit te laat...

Nooit....!!

Na heel lang met mezelf aan de gang te zijn geweest en uiteindelijk de oorzaak van 'alles' gevonden te hebben, heb ik het losgelaten...

Niet vergeten...niet goedgepraat....maar losgelaten...

En ben ik míjn leven gaan leiden....

Natuurlijk blijven er flarden, littekens, beschadigingen die soms ineens weer voelbaar worden....

We zijn tenslotte tweede generatie oorlogsslachtoffers....

En mijn kinderen zijn daarmee de derde generatie....

Maar ik zeg óók altijd:

Slachtoffer ben je maar één keer....daarna ben je vrijwilliger...

Een harde zin misschien...

Maar voor mij was het een bevrijdende gedachte...

En toch...

Vanavond, tijdens de herdenking, gebeurde er iets bijzonders...

Ik hoorde de verhalen...

Zag andere mensen van de tweede generatie... 

Zag herkenning....

Zag verdriet....

En ineens kwam er iets veel sterker binnen dan ooit tevoren....

Ja, wij hebben best een belachelijke jeugd gehad....

Een jeugd die gevormd is door de impact van een Eerste Wereldoorlog, een Tweede Wereldoorlog én een Jappenkamp....

Ik zal jullie de details besparen...

Maar als dit zich tegenwoordig had afgespeeld, waren wij ondanks alle luxe en rijkdom waarmee we omringd werden waarschijnlijk binnen een paar tellen uit huis geplaatst...

En toch...

Voor het eerst voelde ik vanavond heel sterk dat onze ouders, gezien de tijd waarin zij leefden, er misschien eigenlijk helemaal niets aan konden doen....

Er was geen hulp of begeleiding...

Geen kennis van trauma zoals die er nu is...

De oorlog zat te diep...

De angst zat te diep...

De paniek lag aan de oppervlakte...

De schade zat te diep...

En ineens voelde ik iets wat ik lang niet zo bewust had gevoeld: totale vergeving...

Het is goed zo...

We hebben vreselijke dingen meegemaakt.... Vast niet zo vreselijk als zij zelf hebben meegemaakt, maar het is goed zo...

Ik ben wie ik nu ben...

Met littekens. Met hier en daar nog een beschadiging...

Maar ik ben vooral...een dankbaar mens...

En misschien is dát wel de grootste overwinning op alles wat ooit gebeurd is...

En dan is er vandaag ook nog gewoon... Haarlem.

Oh, lang leve de kinderen...

Maar vooral: lang leve de plek waar ze wonen én deze tijd van het jaar...

Haarlem-Noord...oftewel: bijna onder de landings- en startbanen van Schiphol...

En het is vakantietijd....dus vliegtuigen.

Heel veel vliegtuigen....!!

Vliegtuigen die in deze tijd van het jaar vrolijk over de wijk van mijn kinderen mogen vliegen....

En daar zit dan een oma in de tuin die daar intens van geniet...

Vliegtuigspotten....

Welk type..?

Welke maatschappij..?

Waar zou-ie vandaan komen..?

Waar gaat-ie naartoe..?

Ik geniet...

Het begint al wanneer ik bij het AMC de eerste afslag naar Haarlem neem en de landingsbanen in zicht komen....

Maar ze vervolgens zo vlak boven je hoofd zien verschijnen in de tuin...dat is helemaal een feestje...

En natuurlijk is het feestje zelf ook gewoon gezellig...

Al die gamers en YouTube-bekenden bij elkaar, die een technische taal spreken waarvan ik ongeveer de helft begrijp...

Maar ach...

Ik begrijp genoeg van het enthousiaste gebabbel...

En toch was weer nog een ander onderwerp...ineens ging het gesprek een totaal andere kant op....haartransplantaties...

Nooit geweten dat mannen zó ijdel konden zijn over hun kapsel...

Of eigenlijk...over het gebrek eraan...

De dames hadden het ondertussen natuurlijk gewoon over werk, opvoeding en alle dagelijkse beslommeringen...

En daar kwam ook het onderwerp vrouwen achter het stuur voorbij....

Inclusief hun eigen rijgedrag....

Hilarisch hoe de mannen daarop reageerden....

Kortom...

Een heerlijke dag...

Maar ik heb Willem toch niet te lang alleen 

willen laten...

Want voor Willem wordt het gemis met de dag groter...

Hij probeert zo manmoedig dingen weg te slikken...

Zo stoer zijn ratio aan te spreken...

Maar steeds weer komt dat verdriet...

Die plotselinge leegte...

De verwarring...

Vergeten waar hij mee bezig was...

Niet meer weten wat hij wilde vertellen...

En vooral die enorme moeheid...

Die leegte...

Omdat hij een groot deel van zichzelf kwijt is...

Steeds weer kijkt hij naar foto's en filmpjes...

Steeds weer gaan zijn handen naar het kleine etuitje aan zijn sleutelbos...

Het etuitje waarin een plukje haar van Borre zit...

Alsof hij hem daarmee nog even kan vasthouden...

En steeds weer deelt hij alles met mij...

Met anderen...

Met iedereen die wil luisteren...

Wat hij mist....hoe ontzettend hij hem mist....

Rouwen is een proces...

Een lang proces...

Een heel lang proces...

En misschien is dat vandaag wel de verbinding tussen mijn verhaal en dat van Willem...

Verlies laat zich niet in een kalender vangen...

Trauma ook niet...

Je kunt leren leven met wat er gebeurd is...

Je kunt vergeven...

Loslaten...

Je eigen leven gaan leiden...

Maar sommige mensen, sommige gebeurtenissen en sommige littekens blijven altijd een klein stukje met je meelopen...

Niet meer om je leven te bepalen...

Maar simpelweg... omdat ze onderdeel zijn geworden van wie je bent...

Het is goed zo...

Vandaag voel ik dat...

Heel diep...

En morgen?

Morgen gaan we gewoon weer verder...

Met wie weet weer wat minder bagage...

En vooral met heel veel dankbaarheid...

14 augustus 2026

Dag van:

We hebben een onrustige nacht achter de rug....

Eigenlijk begon het gisteren al.....met al die kleine ‘eerste keer’-dingetjes....

Drie bakken voer in plaats van vier....

De grote zak met aangepast voer die gewoon blijft staan....

Niet meer apart voeren....

En Willem die met lege handen wat verward in zijn stoel gaat zitten, zonder een Borre die voor hem komt zitten met die lieve, vragende ogen:

‘Baas... mag ik weer een hap nemen'...??

Ook de laatste ronde buiten voor het slapen gaan is ineens anders....

In de zomer gebeurde dit altijd apart, omdat er op het kleine veldje grasaren liggen die gevaarlijk zijn voor honden....

Dus maakt Willem met de honden apart een ander rondje bij de straatlantaarns....

Nu gaat niet eerst Borre naar buiten...

Nu is het Blitz...

En dan is er het slapen....

Willem is bang om naar bed te gaan....

Want in het donker komt het verdriet en het gemis nóg harder binnen dan overdag....

Dus slaapt hij weer beneden op een matras, tussen zijn drie andere hondenvrienden in....

En dan komt de ochtend...

Dat harde gelag voor Willem....

Geen kwispelende Borre die denkt:

‘Ha... de baas is er weer!’

Borre kon de trap al niet meer op om naast zijn baas te slapen....

Maar juist daarom was dat moment in de ochtend zo fijn geworden....

Zodra Willem zijn voeten, na het ochtendritueel van deo en tandpasta, op de bovenste tree zette, wist Borre: de baas komt eraan....

Nu is daar alleen die lege ondrrste tree waar geen Borre op hem wacht....

Blitz is compleet in de war....

Lieve, gevoelige Blitz....

Hij ligt maar achter Willems stoel, terwijl Babs en Benji vrolijk voor hem spelen alsof er niets gebeurd is....

Maar Blitz weet beter....

Blitz rouwt...

Ook als Willem even met ze naar het bos loopt....

Eventjes,  want lang uitlaten is met deze hitte immers geen optie....

Blitz loopt rechtstreeks naar de plek waar Borre altijd begon te graven en vervolgens kleine brokjes hard zand at....

Alle Borre-geurtjes hangen daar natuurlijk nog....

Geurtjes die wij niet ruiken....maar zij wel...

En ook Benji snapt er eigenijk toch ook niks meer van...

Is hij nu de leider...?

En zo ja... hoe doe je dat dan...?

De rol van rivaal paste hem toch eigenlijk veel beter...!

Voor Willem zijn het ondertussen vooral de plekjes die hem steeds opnieuw herinneren aan zijn grote vriend die zo ontzettend gemist wordt....

En over geurtjes gesproken....

Willem komt weer thuis...

"Ik ruik een brandlucht!" roept hij naar boven....

Nou ben ik dankzij de hotelairco in Griekenland — ik kan nou eenmaal niet tegen die dingen — snipverkouden, dus ik ruik helemaal niks....

"Hier brandt niks" roep ik terug....

Maar dan gaat er bij mij een lichtje branden...

Het zal toch niet de eerste keer zijn dat onze ietwat, en nu al helemaal, verwarde Willem zijn eitjes is vergeten...

En ja hoor....

Ze staan behoorlijk droog te koken...

Och Willem toch....

Tja... Willem....

Hij probeert zich er zo goed mogelijk doorheen te slaan...

Hij spreekt zelfs zijn ratio aan, omdat hij voelt dat hij er anders helemaal onderdoor gaat...

Maar dan komt Willem ineens naar boven rennen....

"Wampie, Wampie... doe jij het maar"....

Het dierencrematorium is aan de lijn...

Ik neem de mobiel van Willem over...

Eerst volgt dat begripvolle praatje dat de vrouw aan de andere kant waarschijnlijk al duizend keer heeft opgehangen...

Lief bedoeld, absoluut...

Maar ik denk alleen maar: 'Mens, schei uit... kom to the point'....

Dus zeg ik: "U belt vast niet voor niks"....

En meteen gaat ze — bijna opgelucht — over tot het zakelijke gedeelte....

Individuele crematie....

"Ach... zometeen al"....?

En nee, ze hebben geen asblikken of asbussen....

Wij hebben de as van onze eerste herder Bikkel in zo'n mooi blik gekregen....

Maar blijkbaar mag dat om milieutechnische redenen niet meer....

Ze hebben wel goedkopere kartonnen as-uitstrooikokers....of peperdure urnen...

En dat peperduur inderdaad peper-peperduur wordt, blijkt uit het feit dat de as per kilo wordt berekend....

Tel uit je winst...Borre weegt 55 kilo...

Dat betekent dus één van de grootste urnen... Twee tot tweeënhalve liter....

"Ja, we willen het hart.....code B5"...

"Ja, die is matzwart"....

Pfffft... dat zegt de code toch al....?

"Nee, we hoeven geen gipsafdruk van de poot"...

"Nee, ook geen inktafdruk"....

"En de oorkonde mag u ook laten voor wat-ie is"....

"Nee, we komen de as niet zelf ophalen in Varsseveld., die mag naar de dierenartsenpraktijk, dan halen wij hem daar wel op"....

"Ja, ik weet dat óók dat extra geld kost"...

"Ja, net als het vervoer van de praktijk naar jullie"...

Hoppa tel maar op....

Willem kan het allemaal niet meer aanhoren....

Dit gaat over zijn lieve vriend....

Over liefde....

En nu wordt die liefde omgezet in keiharde euro's....

Dat voelt niet als Borre.... al is hij alles waard....

Maar het voelt zo niet als liefdevol waardig afscheid....

"Ja, mailt u de factuur maar"....

"En ja, we begrijpen dat we eerst moeten betalen voor jullie Borre naar de praktijk brengen"....

Ik snap heel goed dat Willem dit gesprek niet zelf wilde voeren en zijn mobiel aan mij gaf....

Maar ook deze laatste handelingen horen erbij....

Alles wat nog geregeld moet worden voordat Borre weer veilig thuis is....

Het is rond twaalf uur....

In mijn hoofd klinkt ineens een christelijk lied....

En Willem speelt fluit.... mooie gevoelige afscheids en vriendschaps nummers...

Heel bijzonder want we horen later dat vijf over twaalf het tijdstip was waarop Borre werd gecremeerd....

Een moeilijk moment voor Willem als hij dat hoort....

"Nu is hij er echt niet meer..." snikt hij...

Vanaf dat moment kijkt Willem ongeveer iedere tien minuten in zijn mail....

Is de factuur er al...?

Kan hij al betalen...?

Hij wil Borre het liefst vanmiddag nog thuis hebben....

Half zeven....

Nog steeds geen factuur....

Dus gaat hij bellen....

Willem het is avond.... en weekend...

Maar er wordt zowaar opgenomen en...gelukkig werkt het crematorium mee....

Bij hoge uitzondering zullen ze de factuur vanavond nog sturen....

En ja hoor...

Anderhalf uur later komt de rekening binnen....

We betalen....

Maar Willem...dat betekent natuurlijk niet dat ze Borre vanavond nog naar de dierenartsenpraktijk gaan brengen....

En morgen, in het weekend, vast ook niet...

Zelfs niet bij een hele hoge uitzondering....

Dat doen ze als ze weer een ronde rijden om overleden dieren op te halen...

Willem zakt weer terug in zijn stoel...

Hij weet dat ik gelijk heb...

Maar hij wil Borre zo graag terug...

We zitten buiten...

En hoewel Willem inmiddels de wereld aan steun en troost heeft gehad — telefoontjes, berichtjes en reacties via welk medium dan ook — roept hij nu naar voorbijgangers die met hun hond over het bruggetje lopen....

Mensen die hij kent....

Maar soms ook nauwelijks kent....

Mensen van de uitlaatmomentjes....

Hij vertelt ze dat Borre er niet meer is...

Willem leeft op dit moment van die steunbetuigingen....

"Het helpt me, Wampie..."

En ik weet dat het hem helpt....

Maar het feit blijft dat het gemis groot is...

Ook voor mij...

Veel groter dan ik van mezelf had verwacht...

Ik had nooit gedacht dat in een huis waar toch echt nóg drie herders, twee katten en twee mensen wonen, de fysieke afwezigheid van één hond zó zichtbaar zou zijn...

Dat er ineens een gebroken incomplete roedel is due opnieuw hun rollen moeten zoeken en posities moeten bepalen....

Dat tussen al die honden die altijd kriskras door de kamer liggen, ineens één bijna onzichtbare plek ontstaat, in een kamer die nog steeds behoorlijk gevuld is...

Maar die ene plek is ineens zo zichtbaar...

Zo voelbaar zichtbaar...

En dan zijn er al die kleine dingen die bij Borre hoorden...

Het hijgen...

Het steeds verplaatsen...

Die kop die hij regelmatig optilde om even te kijken of alles nog klopte...

Zijn blik die Willem overal volgde...

De blikken en energie tussen hen samen...

Het feit dat ik de deur naar de hal weer open kan doen zonder dat Borre ervoor ligt...

De donkere, zware blaf als hij vond dat er onraad was...

Geen waterballet meer onder de waterbak...

En geen Borre die als eerste in de keuken stond zodra hij de koelkast of de buffetkast hoorde opengaan...

Of die blik omhoog naar de buffetkast...

Want hij wist precies waar de botjes lagen...

Als ík dat allemaal al mis...hoe erg moet het dan voor Willem zijn...?

Willem en Borre waren een twee-eenheid...

En dat is eigenlijk hoe ik Willem nu niet meer zie rond lopen...

Hij is geamputeerd...

Een gewond 'zielszijn'...

Een halve Willem...

Ontredderd en onvolledig....

Een gebroken symbiose....

Het zal allemaal tijd nodig hebben...

Dus laten we die tijd maar toelaten...

Niet wegduwen...niet versnellen...

Niet proberen het verdriet kleiner te maken dan het is...

Want Borre was groot...

In het leven van Willem, in het leven van Blitz en de andere honden, en uiteindelijk ook in dat van mij...

En als liefde zo groot is geweest, mag het gemis ook groot zijn...

We hebben tijd.......

Voor de stilte....voor de lege plekken....voor de herinneringen...voor de tranen....

En langzaam, heel langzaam, voor het leren leven met een huis waarin Borre niet meer rondloopt....maar waarin hij nog overal aanwezig is....

13 augustus 2026

Dag van:

Vandaag was het zover...

Borres ogen zeiden nóg meer dan zijn lijf al vertelde....

'Baas ik weet het niet meer, wat moet ik doen'?....

Vannacht heeft Willem beneden geslapen... op een matras tussen zijn honden in.... naast Borre....

Borre- wake

Vanmorgen om tien over acht staat híj naast mijn bed...

"Wamp het is klaar,  ik heb gebeld, dierenarts Sjoerd komt eind van de ochtend"....

Ik zit rechtop en schuif dichter naar Willem die op bed is komen zitten....

"Die ogen.... dat was het moment dat we van elkaar wisten dat we elkaar moesten laten gaan", huilt hij.... 

"Kom je beneden want dan ga ik nog even de andere drie uitlaten en dan is Borre niet alleen"....

Ik haast me...

Lijntje onder mijn ogen, mascara op de wimpers, jurk aanschieten en ik loop al naar beneden....

Verward voel ik me.... enigzins overdonderd nu ook....

En toch ook een tikkie gespannen om Willem en hoe hij dit afscheid straks ingaat....

Ik app mijn kinderen zoals dat Willem dat ook naar zijn kinderen heeft gedaan....

En ik app de 'belangrijkste' mensen om ons heen....

Mijn auto moet aan de kant, want de afspraak is dat Willem en ik hem straks als alles achter de rug is, samen naar de dierenartspraktijk zullen brengen, alwaar de mensen van het crematorium hem dan op zullen halen....

En Borre moet dus achterin de auto van Willem voor zijn laatste rit....

'Willem, een deken moet je nog pakken om Borre straks mee in de auto te tillen...

Willem haalt een deken om Borre straks in te wikkelen....

De deken waar hij in de auto altijd op lag op de achterbank.... zijn kop tussen ons in op het winkelmunt bakje...

De eerste dochter van Willem kondigt zich al aan....

Straks zal er nog eentje komen en na de euthanasie van Borre nog twee...

Ook de dierenarts komt eraan...

Een stagiaire heeft hij mee....

Ze houdt zich bescheiden op de achtergrond terwijl Sjoerd Willem zijn verhaal laat doen...

Zeg maar zijn van de hak op de tak verhalen laat vertellen...

Over Borre.... over Bikkel.... over de andere drie...

Hij heeft geen haast en neemt alle tijd onder het genot van een kop koffie...

Stiekem denk ik dat Bart en de anderen uit de praktijk allang vertelt hebben over deze hoog sensitieve gevoelshondenbaas en de bijzondere band tussen Borre en hem....

Het moment is daar....

Nog wat laatste aaitjes.... laatste kusjes... en traan... lieve woordjes 'ga maar lekker slapen Borre'.....

Babs, Blitz en Benji liggen er rustig bij...

Zouden ze wat voelen...??

Sjoerd steekt de eerste naald in Borres poot....

Borre zal nu gaan slapen.... diep slapen....

En ja.... binnen vijf minuten zien en horen we het gehijg en de snelle ademhaling rustiger worden.... heel rustig worden...

Een ontspannen Borre....

Geen pijn.... geen krachen hoeven verzamelen... zijn baas geeft hem zijn vrijheid en alle gegeven liefde van de afgelopen achteneenhalf jaar terug....

We zitten nog wat bij elkaar en wisselen weer ervaringen en verhalen uit....

Wat voelt dit allemaal goed....!

Bij Willem zie ik rustig verdriet.... vredig afscheidsverdriet, zonder paniek, zonder angst....

Sjoerd vertelt hoe belangrijk het is dat Borre thuis mag inslapen.... bij de vertrouwde geurtjes... vertrouwde plekjes....

Dan pakt Sjoerd de grote naald....

Hij legt uit wat we kunnen verwachten....

Bewegingen onverwachte ademteugen,  plas laten lopen enz....

Maar we zijn allemaal rustig... dit afscheid voelt goed....

Willem houdt Borre vast in zijn loslaten....

En binnen drie minuten stopt Borres hart met kloppen...

11.18 uur zie ik op mijn mobiel waarmee ik maar foto's blijf maken...

Nog een paar reflex adem uitstoten en dan heeft Borre zijn rust, 'kracht' en vrijheid terug....

"Hij is er niet meer" zegt Willem rustig terwijl hij niet van Borres zijde wijkt....

Sjoerd bevestigt het....

Verdriet en opluchting gaan hand in hand...

We proberen de onwerkelijkheid te laten landen....

Een leven zonder Borre....

De honden snuffelen even...

Alleen Benji gaat rechtop naast Borre zitten,  alsof het leidersstokje nu overgedragen is aan hem...

Het is een prachtig gezicht....

Tijd om Borre weg te brengen....

"We tillen eerst zijn poten op de deken" instrueert Sjoerd me...

Maar het omrollen van Borre laat ik aan hem en Willem over....

Ik pak de autosleutels, open deuren, en Sjoerd en Willem dragen Borre naar buiten... naar de auto...

Voorzichtig en oh zo integer leggen ze Borre in de kofferbak....

Een buurman loopt voorbij...

"Is het voorbij" vraagt hij....

En dan vertelt hij dat Willem dan gister wel bij hem huilde maar dat hij vanmorgen zelf ook huilde want z'n hond heeft een lichte hersenbloeding gehad vannacht....

"Maar ja twintig jaar is ie" zegt hij....

Even voel ik een steek .... twintig jaar en Borre slechts achteneenhalf.....

Dan wenst hij ons sterkte en is het tijd om Sjoerd en stagiair Yentle vanuit het diepst in ons hart te bedanken voor dit waardige, mooie, rustige, vredige afscheid dat zij vooral mogelijk maakten....

Ze lachen verlegen maar je ziet dat ze de knuffel enorm waarderen....

Uitgezwaaid door twee dochters van Willem rijden we met onze kostbare lading naar de praktijk....

Nu komt het misschien wel het moeilijkste moment.... Borre achterlaten....

We stoppen voor de praktijk....

Laden en lossen staat er op het verkeersbord op de parkeerplek...

Willem loopt naar binnen en komt even later met dierenarts Hedi, paraveterinair Natasha en een brancard op wieltjes naar buiten....

Met z'n drieën tillen ze Borre op de brancard.... en zo rijden we de praktijk weer in.... richting koelcel....

De brancard kan niet helemaal de ruimte in en Borre moet dus van de brancard af om verder getild te worden,  omdat ze een smalle hoek om moeten....

Iets in mij zegt dat ik dit Willem moet besparen....

"Kom,  zeg ik, we nemen hier afscheid'....

Willem twijfelt even....

Afscheid..

Definitief afscheid van zijn grote liefde...

"Willem.... zijn ziel heeft hij bij ons thuis los gelaten....dit is zijn lijf"....

We gaan terug waar hij nog rondhangt....

Willem slaat heel even de deken nog open...

Een laatste knuffel.... nog even ruiken...

Dit is tenslotte het lijf dat hij al die jaren knuffelde....

Dan breken we samen....

Ja dit is zeker het 'hardste' en 'zwaarste' moment....

Huilend...  stappen we de auto weer in....Willem met een oer schreeuw....

Het is voorbij....

Nu zien dat we dit op een waardige andere manier met ons mee gaan dragen....

Als we aankomen, komen net Willems andere twee dochters aan...

Weer volgt een huilmoment.....

Alle foto's worden onder het drinken van een kop koffie bekeken...

Maar eigenijk is het meer een manier om de werkelijkheid van dit onwerkelijke gevoel, gezicht te geven....

Is het echt gebeurd....?

Is Borre écht weg....?

Nooit meer Borre....?

De meiden zijn terug naar hun eigen leven...

En dan wordt het stil in huis....

Willem en ik benoemen alle momenten die ons nog zonder Borre te wachten staan...

Nooit meer met een plof zijn hoofd op de vloer neergooien als hij ging slapen....

Nooit meer dat geslobber en dat waterballet bij de waterbak als hij ging drinken....

Nooit meer apart voeren omdat hij anders alles in één hap maar binnen schrokte....

Nooit meer op onmogelijke plekken gaan liggen zodat je er met een grote stap overheen moest....

Nooit meer die vieze scheten....

Nooit meer die likjes en knuffels en aaitjes of dat genoegelijke grommen van genot....

Nooit meer de andere honden corrigeren...

Nooit meer .... zoveel dingen die bij Borre hoorde....

We zijn doodmoe en op van de ingehouden of juist geuitte emoties en hebben branderige ogen van de zoute tranen...

We appen onze naasten, vrienden bekenden en plaatsen het bericht op sociale media... en beantwoorden alle lieve reacties....

Och wat zijn het er veel....

Zoveel medeleven....

Willem legt de stok die Borre het laatste jaar mee genomen in de kast....

Die blijft bewaard....!!

Net zoals al die mooie herinneringen....