Dag van:
In de media is de laatste tijd nogal wat aandacht voor een opmerkelijke ontwikkeling....
Eind oktober 2026 verscheen er in het Noordhollands Dagblad een artikel over vierjarigen die steeds vaker emotioneel en praktisch nog helemaal niet toe zijn aan de basisschool.
Het gaat om jonge kinderen die worstelen met vaardigheden die op school min of meer vanzelfsprekend worden gevonden..... Stilzitten in de kring, luisteren naar een instructie, op je beurt wachten, samen spelen en je staande houden in een groep.... Dingen die voor ons misschien heel gewoon lijken, maar voor sommige kleintjes een behoorlijke opgave zijn....
Als reactie daarop is onder andere in Purmerend een proefproject gestart met een zogenaamde 'Klaar voor de Start'-klas, een plek waar kinderen eerst wat meer tijd en begeleiding krijgen om te wennen aan alles wat het naar school gaan van hen vraagt....
Een mooi initiatief, zou je zeggen, maar terwijl ik dat artikel las, moest ik toch even twee keer enorm glimlachen....
Niet omdat het onderwerp zo grappig is, maar omdat wij op school eigenlijk al veel langer met deze vragen rondlopen....
En...
We hebben in 1985 de kleuterschool afgeschaft met het idee dat we kinderen een mooie, doorgaande ontwikkelingslijn van vier tot twaalf jaar konden bieden....
Maar ruim veertig jaar later zijn we opnieuw aan het nadenken over aparte startklassen, wenklassen en voorzieningen om kinderen eerst klaar te maken voor school....
Misschien zijn we dus wel een beetje terug bij af....
Ook wij spreken elkaar als collega's regelmatig voor en na schooltijd....
Soms gewoon even tussen de bedrijven door op het schoolplein, soms wat uitgebreider wanneer de schooldag erop zit en de laatste kinderen alweer naar huis zijn....
En steeds vaker komen dezelfde onderwerpen ter sprake; de doelgroep wordt ingewikkelder, de problematiek complexer, de verschillen tussen kinderen groter....
En soms vragen ook wij ons oprecht af of alle kinderen die bij ons binnenkomen eigenlijk wel toe zijn aan school.....
Niet omdat ze niet welkom zijn...integendeel juist...maar omdat we steeds vaker zien dat sommige kinderen ons met hun gedrag iets proberen te vertellen.....
Alleen spreken ze niet altijd de taal die wij zo graag zouden willen horen....
Ze willen niet in de kring, ze willen of kunnen niet luisteren naar een instructie, ze willen niet wachten, ze willen niet delen, ze willen niet meedoen aan datgene wat wij voor ze hebben bedacht.....
En soms laten ze dat inmiddels ook behoorlijk fysiek merken....
Er wordt weggeduwd, geslagen, geknepen, gebeten en geschopt....
Er is onrust, frustratie en onmacht.....
Bij de kinderen, maar eerlijk gezegd ook bij de volwassenen.....(alleen wij uiten dat niet fysiek)...
Want hoe graag je ook met hart en ziel voor deze kinderen werkt, het doet iets met je wanneer je iedere dag opnieuw moet proberen de boel bij elkaar te houden.... Wanneer je voortdurend bezig bent met veiligheid, begrenzen, corrigeren en brandjes blussen....
Het lijkt soms wel alsof het plezier langzaam een beetje uit het werk verdwijnt....
En dat is misschien nog wel het verdrietigste....
Want er worden natuurlijk allerlei oplossingen bedacht; in kleinere groepjes werken, extra ondersteuning, aangepaste programma's, andere methodieken en nog meer begeleiding.....allemaal met de beste bedoelingen....
En heus, er zitten prachtige initiatieven tussen, maar soms vraag ik me af of we niet voortdurend bezig zijn met het aanpassen van de omstandigheden, terwijl we misschien eens wat beter zouden moeten luisteren naar wat de kinderen ons eigenlijk vertellen.....
Misschien zeggen ze wel: wij willen nog helemaal niet naar school, of misschien nog eerlijker: wij kunnen helemaal niet naar school....
Als je een beetje terugkijkt in de geschiedenis, zie je dat er vroeger voor kinderen met een meervoudige verstandelijke beperking ook andere vormen van dagopvang bestonden....
Plekken waar niet alles draaide om leren, ontwikkelen volgens een vast programma en het aanleren van schoolse vaardigheden....
Maar plekken waar ruimte was om te ontdekken, te experimenteren, te spelen en vooral om er gewoon te mogen zijn.... in eigen tempo, op eigen niveau en eigen belevingswereld...
In de loop der jaren zijn veel van die voorzieningen verdwenen of wegbezuinigd...
De verwachtingen veranderden....
Er kwam meer nadruk op onderwijs en inclusie.....
En steeds vaker werd van scholen verwacht dat zij ook voor deze kinderen een passende plek zouden bieden....
En natuurlijk willen we dat best.....
Natuurlijk willen we ieder kind kansen geven.....
Maar ergens zijn we misschien vergeten dat niet ieder kind hetzelfde nodig heeft....
Want wat als een kind helemaal niet zit te wachten op letters, cijfers, werkjes, kringgesprekken en alle andere zaken die wij zo belangrijk vinden.....?
Wat als een kind vooral behoefte heeft aan bewegen, voelen, ontdekken, herhalen, experimenteren en op zijn eigen manier de wereld verkennen....?
Wat als dat kind helemaal niet gelukkig wordt van een schoolomgeving waarin voortdurend iets van hem wordt verwacht omdat er doelen afgevinkt moeten worden....?
Dan kunnen we nog zoveel aanpassingen bedenken, maar misschien zijn we dan gewoon niet de juiste plek.....
En dat is geen falen van het kind....
En het hoeft ook geen falen van de school te zijn.....
Misschien moeten we veel meer durven kijken naar verschillende vormen van ontwikkeling....
Naar plekken waar kinderen niet voortdurend hoeven te voldoen aan verwachtingen die voor hen misschien helemaal niet, nog niet of misschien wel nooit haalbaar zijn.....
Waar ze niet steeds geconfronteerd worden met wat ze niet kunnen, met "Nee niet doen, dat lag niet, afblijven", maar juist de ruimte krijgen om te doen wat wel bij hen past....
Een omgeving waar je mag bewegen in plaats van stilzitten....
Waar je mag ontdekken in plaats van luisteren.....
Waar je niet voortdurend hoeft te wachten op je beurt, maar waar je op je eigen manier bezig mag zijn....
Waar je niet iedere dag het gevoel krijgt dat je tekortschiet.....
Onderwijs is prachtig en ik zou niet voor niets al die jaren met zoveel plezier in het speciaal onderwijs hebben gewerkt, maar onderwijs is niet automatisch voor ieder kind de beste oplossing, alleen omdat we als maatschappij hebben bedacht dat ieder kind naar school moet.....
Misschien ligt de uitdaging dus niet altijd in het nóg verder aanpassen van onze scholen, onze groepen en onze roosters.....
Misschien ligt de uitdaging wel in het opnieuw durven bedenken van plekken waar kinderen zich werkelijk thuis kunnen voelen....
Waar ze zichzelf mogen zijn, waar hun mogelijkheden centraal staan, waar ze niet voortdurend iets moeten wat ze misschien nooit zullen kunnen en waar ze ook helemaal geen behoefte aan hebben....
Want uiteindelijk willen we toch allemaal hetzelfde....?
Dat een kind gelukkig is.....
Dat het zich veilig voelt en ergens bij hoort en dat het de ruimte krijgt om zich op zijn eigen manier te ontwikkelen....
En misschien moeten we dan niet alleen aan de kinderen vragen of ze klaar zijn voor school....
Misschien moeten we onszelf als volwassenen ook eens die vraag stellen: zijn onze scholen eigenlijk wel klaar voor alle kinderen die we binnenhalen....?
En precies die gedachte neem ik mee wanneer ik uiteindelijk in de auto stap om naar huis te gaan....
Ik kijk nog één keer om naar de school. En ineens bekruipt me een heel vreemd gevoel....
Een beetje een knoop in mijn buik, want ik stap niet zomaar de school uit om een paar dagen vakantie te vieren, en ik ben ook niet ziek, waardoor je min of meer vanzelfsprekend thuisblijft....
Nee, morgen word ik geopereerd....
En dat betekent dat ik er in ieder geval een week niet zal zijn....
Misschien klinkt dat heel overzichtelijk, een weekje afwezigheid, maar het voelt toch heel anders wanneer je zelf weet dat je er even helemaal tussenuit moet....
Het heeft iets merkwaardigs, alsof je ongeoorloofd gaat spijbelen....
Je verlaat het gebouw terwijl iedereen gewoon doorgaat met waar je samen mee bezig bent.....
Je laat je klas achter, je collega's, je dagelijkse ritme en vooral een heleboel dingen waarvan je weet dat ze de komende dagen gewoon doorgaan.....en dat je er zelf niet bij bent.....
Natuurlijk is er vervanging geregeld....
Er staan mensen klaar om de boel over te nemen en daar ben ik ook ontzettend blij mee.....
Maar het zullen niet altijd dezelfde gezichten zijn, er zal gewisseld worden, er zullen andere handen aan het roer staan en dat heeft natuurlijk ook invloed op de kinderen....
En laat dat nou net gebeuren in een periode waarin er toch al genoeg op ons afkomt, want we gaan richting Sinterklaastijd....
En wie een beetje bekend is met het onderwijs weet dat dit bepaald geen periode is waarin je achterover kunt leunen.....
Er moeten liedjes gezongen worden, voorbereidingen getroffen, activiteiten bedacht, materialen klaargezet en allerlei kleine en grote verrassingen georganiseerd worden en last but not least, rust bewaard worden in een ultiem hectische periode...
De kinderen hebben hun eigen verwachtingen, hun eigen spanningen en hun eigen gebruiksaanwijzingen....
En juist bij onze doelgroep maakt vertrouwdheid vaak een wereld van verschil....
Dus terwijl ik in de auto zit, gaan mijn gedachten nog even terug naar de klas.... Hebben ze alles....? 
Weten de invallers wat er speelt....?
Ligt alles klaar....?
Is duidelijk wat we gaan doen....?
En vooral: hoe zullen de kinderen reageren wanneer er wéér andere gezichten voor de groep staan....?
Ik weet dat ik het allemaal niet kan oplossen vanuit huis....
Ik weet ook dat mijn collega's hun uiterste best zullen doen, en toch is het blijkbaar niet zo eenvoudig om de verantwoordelijkheid die je iedere dag met zoveel vanzelfsprekendheid draagt, ineens even "zomaar" neer te leggen.....
Je wordt min of meer gedwongen om de dagelijkse werkelijkheid los te laten, terwijl je hoofd nog volop meedraait....
En dat hoofd van mij heeft geen vakantie aangevraagd....
Dat zal de komende dagen nog wel even moeten wennen.....voor mij, maar ook voor de kinderen en het klassenteam....
Ik kijk nog één keer in mijn achteruitkijkspiegel en rijd naar huis....
Met een hoofd vol gedachten, een buik vol vreemde gevoelens en de wetenschap dat ik morgen toch echt even voor mezelf moet kiezen....
En dat laatste blijkt soms nog best een hele opgave voor iemand die gewend is om vooral voor anderen te zorgen....
Ik moet morgen maar eens proberen om niet de juf uit te hangen, maar gewoon de patiënt te zijn.....
Ook een vak apart, vermoed ik.....
Ps. Ik heb geen idee wat ik morgen wel of niet zie...
Dus ook geen idee of ik een blog kan schrijven...
Maar ik zal hoe dan ook even wat van me laten horen/zien....!!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten